Terug

Groepsvorming via ict

Een veilige en goed functionerende groep vormt de basis voor leren en samenwerken. Deze uitwerking richt zich op groepsvorming en laat zien hoe digitale middelen kunnen bijdragen aan een positief groepsproces. Aan de hand van de verschillende fases van groepsvorming wordt inzichtelijk gemaakt welke edutools, werkvormen en lessen ingezet kunnen worden en waarom deze effectief zijn. Hiervoor is een overzichtelijke website ontwikkeld die docenten ondersteunt bij het bewust versterken van groepsvorming in hun onderwijs.

Forming

Wat is forming?
In de eerste fase van groepsvorming ervaren studenten een gevoel van onzekerheid en hebben ze vaak hoge verwachtingen. Wie zijn al die mensen? Misschien wel optimistisch of een beetje angstig anticiperen studenten op de aankomende periode. Wat jij kunt doen om te voorzien in de behoefte van de groep?

In de eerste fase hebben studenten behoefte aan structuur, teambuilding en is het belangrijk dat je als docent de verwachtingen helder maakt. Zorg voor een sfeer van vertrouwen en optimisme.



Lessen
In de eerste fase is het belangrijk dat de studenten elkaar goed leren kennen en dat er een basisvertrouwen wordt gecreëerd. De onderstaande lessen dragen hieraan bij. Want hoe spannend is het om te zeggen waar je goed in bent en welke kwaliteiten jij hebt? Ook elkaar opzoeken op internet, kan bijdragen aan het leren kennen en vertrouwen scheppen in een groep.

 



Edutools
Met behulp van edutools leren studenten elkaar goed kennen, handig tijdens de formingfase.

  • Seppo is een educatieve tool waarmee je door middel van speurtochten de leeromgeving buiten het klaslokaal en in een virtuele omgeving kan benutten. Als docent selecteer je een gebied, binnen, buiten, of offline waarin je opdrachten kan klaarzetten. Studenten navigeren tussen de verschillende taken daarbij bepaal jij als docent op welke manier zij moeten samenwerken of andere media moeten toepassen. Een ideale tool voor in de introductieweek of op excursie.
  • Padlet is een digitaal prikbord waar je met je studenten van alles op kan plaatsen en delen. Het is gratis, interactief en je kunt de Padlet-borden bewaren. Heel handig om studenten informatie over zichzelf te laten delen, zodat ze elkaar leren kennen. Ook helpt Padlet om verwachtingen overzichtelijk te maken.
  • Mentimeter is een tool waarmee je vragen of quizzen kunt voorleggen aan je studenten. Het publiek kan antwoord geven via hun telefoon of laptop en dit wordt realtime weergegeven. Iedereen doet mee en de antwoorden zijn anoniem. Een eerste stap richting sociale veiligheid.
  • Kahoot is een quiz waarmee studenten op hun smartphone of laptop antwoorden geven op de multiple choice vragen. Het juiste antwoord, maar ook het overzicht van gegeven antwoorden worden getoond op het scherm. In de formingsfase sluit Kahoot goed aan op het enthousiasme die een startende groep heeft.


Werkvormen
Welke werkvormen sluiten aan bij de behoefte aan kennismaken, structuur en vertrouwen?

Storming

Norming

Performing

Auteur:

Max Grootjen

Onderwijsinstelling:

Mediacollege Amsterdam mbo

Rol:

Docent Engels

De docenten van het Practoraat Mediawijsheid doen praktijkgericht onderzoek om nieuwe ideeën uit te proberen en kennis op te doen om de onderwijspraktijk te verbeteren. Max Grootjen van het Mediacollege Amsterdam heeft onderzoek gedaan naar groepsvorming en hoe je met behulp van digitale middelen hier een positieve invloed op kunt hebben. Hij heeft een website gemaakt waarin hij voor elke groepsvormingsfase tips geeft welke edutools, werkvormen of lessen je kunt inzetten en waarom dat bijdraagt aan groepsvorming.

Wat was de aanleiding van je onderzoek?
Ik merk de afgelopen jaren als studieloopbaanbegeleider dat ik het proces van het sturen van mijn klas erg interessant vind. Het resultaat is namelijk tot nu toe elk jaar anders. Het ene jaar heb ik een hele hechte klas en het jaar daarop een minder hechte groep. Ik vroeg mij af wat je rol als docent nou eigenlijk in zo’n groep is en hoe je deze groep kunt sturen richting een soort van ideale klas.

In welke context vond je onderzoek plaats (les, klas, team, school breed)?
Ik ben studieloopbaanbegeleider van twee klassen binnen het team Audiovisueel op het Mediacollege Amsterdam.

Wat wilde je te weten komen?
Alles over de 5 fasen van groepsvorming en specifiek wat mijn rol daarin is en hoe ict daarbij kan helpen.

Wat wilde je opleveren?
In het begin heb ik een uitkomst afgehouden om proberen niet te veel sturing te geven aan waar ik heen ging. Ik heb eerst veel informatie verzameld en ben aan de hand van die informatie gaan kijken naar lesmateriaal, manieren van lesgeven en werkvormen. Uiteindelijk kwam ik erachter dat een combinatie van die drie het meest geschikt was. Ik ben uitgekomen op een website.

Hoe heb je je onderzoek aangepakt (informatie vinden, experts bevragen etc.)?
Ik heb een oud docent van mij, Bart Vogelaar, geïnterviewd die inmiddels een doctoraat in psychologie heeft en werkzaam is op de universiteit van Leiden. Hij heeft mij heel veel sturing gegeven in de richting die ik wilde onderzoeken. Hij heeft als het ware al mijn vragen door een trechter gehaald en daarmee de juiste vervolgstappen aangeboden.

Waar liep je tegenaan?
Bart gaf aan dat ik in de verkeerde hoeken aan het zoeken was. Ik was zelfregulatie en reflecteren aan het onderzoeken. Tijdens het gesprek merkte Bart op dat ik mijzelf in de verkeerde richting had gestuurd. Ik had groepsvorming een beetje links laten liggen en was in de hoek van zelfregulatie en reflectie aan het zoeken. Na het gesprek met Bart had ik zo veel informatie dat ik eigenlijk weer even helemaal terug moest naar het begin. Dit was lastig want ik was stiekem al in een resultaat aan het denken.

Wat gaf je energie?
Het gesprek met Bart vond ik onwijs leuk en motiverend. Ik was op de goede weg maar moest nog flink wat onderzoek doen naar groepsvorming. Met dat nieuwe inzicht en veel nieuwe informatie kon ik meer richting een vormgeving. Het leek vanaf daar allemaal op de juiste plek aan het vallen.

Wat hebben andere docenten aan je onderzoek?
Groepsvorming is een continu proces. Het is dynamisch en gebeurt misschien wel meerdere keren per les. Wanneer je als docent bewust bent van dit proces kun je er waar nodig sturing aan geven of er met de groep over praten. Heb je hier hulp bij nodig? Kijk dan eens op de pagina’s bij het lesmateriaal, werkvormen en edutools!

Info leermiddel

Een overzicht met praktische tips en digitale werkvormen om groepsvorming in elke fase positief te ondersteunen.

Publicatiedatum:

18 juli 2023

Laatst bijgewerkt:

09 februari 2026

Type:

Niveau:

Thema:

Tijdsduur:

Groepsgrootte:

Taxonomie van Bloom:

On / Offline:

Rollen:

Type video:

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid en vallen onder de licentie Creative Commons CC BY-NC-SA 4.0

Info leermateriaal

Een overzicht met praktische tips en digitale werkvormen om groepsvorming in elke fase positief te ondersteunen.

Publicatiedatum

18 juli 2023

Laatst bijgewerkt

09 februari 2026

Type

Niveau

Thema

Tijdsduur

Groepsgrootte

Taxonomie van Bloom

On / Offline

Zes rollen van de docent

Type video

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid & Burgerschap en vallen onder de licentie Creative Commons BY-NC-SA 4.0

Gerelateerd materiaal:

Kennisbank bouwen

Een effectieve kennisbank ondersteunt studenten om met duidelijke materialen en structuur zelfstandiger en in eigen tempo te leren.

Telefoonfuik

Dit werkboek (met bijbehorende docentenhandleiding) is ontworpen als instrument om het telefoongebruik van studenten inzichtelijk te maken. Door middel van gerichte opdrachten en reflectievragen analyseren studenten hun eigen gedrag.

Programmeren met ChatGPT

Deze uitwerking toont hoe ChatGPT is gebruikt om te leren programmeren, met als resultaat een bronvermeldinggenerator die studenten automatisch helpt bij het correct vermelden van bronnen.