Terug

Kennisbank bouwen

Dit stappenplan laat zien hoe een kennisbank binnen een vakgroep effectief kan worden ingericht om studenten zelfstandiger en gestructureerder te laten leren. Op basis van praktijkonderzoek en ontwerpprincipes zoals heldere, scanbare materialen, herkenbare voorbeelden en korte feedbackloops, biedt het concrete handvatten voor ontwikkeling en implementatie. Docenten kunnen deze aanpak gebruiken als leidraad om hun onderwijspraktijk te versterken en de afhankelijkheid van directe begeleiding te verminderen.

Auteur:

Leon van de Leer

Onderwijsinstelling:

Hout- en Meubileringscollege – Rotterdam

Rol:

Docent

Het Practoraat Mediawijsheid voert praktijkgericht onderzoek uit om nieuwe ideeën te testen en kennis te vergaren ter verbetering van de onderwijspraktijk. Leon van de Leer, werkzaam bij het Hout- en Meubileringscollege, onderzocht hoe een kennisbank binnen de vakgroep effectief kan worden ingericht om studenten te ondersteunen in zelfstandig en gestructureerd leren. Dit stappenplan laat zien welke uitgangspunten en ontwerpprincipes daarbij belangrijk zijn, zoals heldere materialen, herkenbare voorbeelden en gerichte feedbackmomenten. Docenten kunnen hierbij inspiratie halen uit de opzet en toepassen binnen hun eigen onderwijspraktijk.

Wat was de aanleiding van je onderzoek?
In de lessen Werkvoorbereiding (WVB) zag ik dat studenten bij (teken)opdrachten vaak vastlopen op terugkerende deelstappen. Daardoor worden ze afhankelijk van directe docentondersteuning en ontstaan veel herhaalvragen. Er bestond al instructiemateriaal, maar dat stond verspreid en was lastig terug te vinden. Daarnaast bleek Learnbeat voor dit type naslag (veel kleine, taakgerichte instructies) minder geschikt. Daarom wilde ik onderzoeken hoe we een kennisbank kunnen ontwikkelen die studenten helpt zelfstandiger en in eigen tempo te werken, met minder afhankelijkheid van docenttijd.

In welke context vond je onderzoek plaats (les, klas, team, school breed)?
Ik wilde weten:

  • waar studenten precies vastlopen tijdens (teken)opdrachten (welke stappen/onderdelen)
  • welke vorm van ondersteuning studenten helpt om zelfstandig verder te kunnen
  • welke structuur nodig is om instructies, begrippen en materialen snel vindbaar aan te bieden
  • welke randvoorwaarden nodig zijn voor beheer en actualisatie (zodat het werkbaar blijft voor het team)


Wat wilde je te weten komen?
Ik wilde een concept-kennisbank opleveren met:

  • een vaste WVB proceskapstok (start → finish) als houvast
  • een begrippenlijst die te zoeken en filteren is, waar logisch gekoppeld aan processtappen
  • taakgerichte instructies (stappenplannen/voorbeelden/checks)
  • één centrale plek voor bestaand materiaal (video’s, stappenplannen, formats)
  • een basis voor beheerafspraken, zodat het duurzaam onderhouden kan worden


Wat wilde je opleveren?
Ik wilde een concept-kennisbank opleveren met:

  • een vaste WVB proceskapstok (start → finish) als houvast
  • een begrippenlijst die te zoeken en filteren is, waar logisch gekoppeld aan processtappen
  • taakgerichte instructies (stappenplannen/voorbeelden/checks)
  • één centrale plek voor bestaand materiaal (video’s, stappenplannen, formats)
  • een basis voor beheerafspraken, zodat het duurzaam onderhouden kan worden


Hoe heb je je onderzoek aangepakt (informatie vinden, experts bevragen etc.)?
Ik heb iteratief gewerkt vanuit de praktijk:

  • knelpunten en herhaalvragen verzameld uit lessen
  • bestaand materiaal geïnventariseerd binnen de vakgroep
  • structuurkeuzes uitgewerkt (o.a. sitemap/proceslijn) en besproken in de vakgroep
  • navraag gedaan bij studenten of de indeling logisch is
  • afgestemd met het Lab Kennisbank-traject en inzichten uitgewisseld over Learnbeat vs SharePoint en over beheer/inrichting
  • relevante kaders geraadpleegd rond blended leren, structuur en zelfregie


Waar liep je tegenaan?

  • Learnbeat is sterk als leerpad, maar minder geschikt als uitgebreide kennisbank/naslag met veel kleine instructies.
  • Materiaal was versnipperd (meerdere plekken/versies), waardoor vindbaarheid en hergebruik lastig waren.
  • Tijdens het ontwerpen bleek dat de procesindeling “op papier” logisch kan zijn, maar óók moet aansluiten op hoe studenten zoeken.
  • Door de samenwerking met Lab Kennisbank werd extra duidelijk dat SharePoint geschikt kan zijn, maar dat inrichting en beheer doorslaggevend zijn.


Wat gaf je energie?

  • Het concretiseren van een heldere “kapstok” (proceslijn) die studenten houvast geeft.
  • Het idee dat bestaande instructies eindelijk centraal en bruikbaar worden, in plaats van versnipperd.
  • De samenwerking met de werkgroep vanuit het studiecentrum: het samenbrengen van perspectieven (didactiek/studentgebruik vs. platforminrichting/beheer).


Wat hebben andere docenten aan je onderzoek?
Andere mbo-docenten kunnen dit onderzoek gebruiken als praktische handleiding om zelf een kennisbank of naslagomgeving op te zetten die studenten helpt om zelfstandiger te werken. Concreet levert het hen op:

  • een werkbaar stappenplan (van probleem in de les → naar structuur → naar inrichting en beheer);
  • een herbruikbaar basisontwerp (startpagina als wegwijzer, procesroute als kapstok, begrippenlijst als instap) dat ook buiten WVB toepasbaar is;
  • praktische keuzes en aandachtspunten rond vindbaarheid, taal (studententaal), versiebeheer en eigenaarschap, zodat materiaal niet opnieuw versnipperd raakt;
  • een onderbouwd voorbeeld van hoe je digitale ondersteuning kunt organiseren in een omgeving die geschikt is voor naslag en beheer (zoals SharePoint), in aanvulling op een ELO die vooral sterk is als leerpad.

Info leermiddel

Dit stappenplan biedt concrete handvatten om een kennisbank zo in te richten dat studenten zelfstandiger en gestructureerder kunnen leren.

Publicatiedatum:

16 april 2026

Laatst bijgewerkt:

20 april 2026

Type:

Niveau:

Thema:

Tijdsduur:

Groepsgrootte:

Taxonomie van Bloom:

On / Offline:

Rollen:

Type video:

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid en vallen onder de licentie Creative Commons CC BY-NC-SA 4.0

Info leermateriaal

Dit stappenplan biedt concrete handvatten om een kennisbank zo in te richten dat studenten zelfstandiger en gestructureerder kunnen leren.

Publicatiedatum

16 april 2026

Laatst bijgewerkt

20 april 2026

Type

Niveau

Thema

Tijdsduur

Groepsgrootte

Taxonomie van Bloom

On / Offline

Zes rollen van de docent

Type video

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid & Burgerschap en vallen onder de licentie Creative Commons BY-NC-SA 4.0

Gerelateerd materiaal:

AV-competenties in het AI-tijdperk

De opkomst van AI verandert het audiovisuele vak ingrijpend en vraagt om nieuwe kennis en competenties om als mediaprofessional toekomstbestendig te blijven.

Telefoongebruik gesprekstool

De ideale dag is een gesprekstool die slb’ers helpt om met studenten in gesprek te gaan over hun telefoongebruik.

Telefoonfuik

Dit werkboek (met bijbehorende docentenhandleiding) is ontworpen als instrument om het telefoongebruik van studenten inzichtelijk te maken. Door middel van gerichte opdrachten en reflectievragen analyseren studenten hun eigen gedrag.