Terug

Desinformatie, misinformatie en malinformatie

Onderwerp

Desinformatie, misinformatie en malinformatie.

Competentie

Media doorgronden | Reflecteren op mediagebruik

Benodigdheden

Device per studenten

In te zetten bij

Burgerschap | Mediawijsheid

Lesdoelen

  • De studenten kunnen uitleggen wat desinformatie, misinformatie en malinformatie is;
  • De studenten kunnen uitleggen dat er door sommige media gebruikgemaakt wordt van onjuiste informatie.

Te leveren producten

Niet van toepassing.

Beginsituatie

De studenten weten dat er informatie beschikbaar is op internet die niet waar is. De studenten kennen de termen desinformatie, misinformatie en malinformatie niet.

Vooruitkijken - 25 min.

Start de les met de video van De Speld. Vraag de studenten te reageren. Wat vinden ze van de video? Hoe geloofwaardig is de video? Bespreek dat het in deze video overduidelijk om een grap gaat. De informatie die je hoort en ziet, klopt niet en dat weet je ook tijdens het kijken. Vraag ook aan de studenten hoe ze wisten dat het niet waar was. Hoe zou het zijn als je niet wist dat deze video nep was? Wat kan er gebeuren als er onware informatie wordt aangeboden?

Deel met de klas deze video waarin Trump vertelt over het injecteren van desinfectiemiddelen (vanaf 0:25 – 0:50). Trump geeft aan dat het mogelijk een manier kan zijn om je longen schoon te maken. Er ontstond direct veel ophef onder artsen, zoals je kunt lezen in het artikel van NOS. Het aantal vergiftigingen door schoonmaakmiddelen schoot na de uitspraak van Trump enorm omhoog.

Stel de studenten de volgende vragen via Mentimeter.

  • Hoe zoek jij informatie?
  • Hoe weet je of de informatie die je vindt waar is?
  • Waarom denk je dat er onware informatie op internet te vinden is?
  • Wat vind je ervan dat er onware informatie te vinden is?

Bespreek de reacties die zijn gegeven op Mentimeter.

In de video van NOS op 3 wordt uitgelegd wat nepnieuws is. De video sluit af met de vermelding van nieuwe termen, namelijk desinformatie en misinformatie. Nepnieuws is een containerbegrip, waar veel onder wordt verstaan. In deze les wordt niet gesproken van nepnieuws, maar van desinformatie, misinformatie en malinformatie

Leg uit wat de termen desinformatie, misinformatie en malinformatie betekenen.

Desinformatie het bewust creëren en verspreiden van onware of misleidende informatie. Je weet als je het verspreid dat het niet waar is, maar doet dit om er geld mee te verdienen of een groep, persoon of land ermee te schaden.

  • Voorbeeld: Na de inauguratie van Trump in 2017 ontstond de discussie over de hoeveelheid mensen die bij de ceremonie aanwezig waren. Later gaf de fotograaf van de foto toe dat hij de foto van de opkomst had bewerkt, zoals te lezen is in dit artikel. Trump wilde populairder lijken, door te zeggen dat er veel meer mensen bij zijn inauguratie waren van bij Obama.
  • Voorbeeld: Sinds de escalatie tussen Israël en Iran is er online een grote hoeveelheid desinformatie losgekomen. Op sociale media circuleren veel nepfoto’s en -video’s, meestal gemaakt met kunstmatige intelligentie (AI). [NOS, 2025]
  • Ook clickbait is een voorbeeld van desinformatie. De titel is overdreven of schokkend, waardoor je nieuwsgierig wordt naar de website. Vaak is de boodschap van de site niet passend bij de titel en is de inhoud volledig of deels onwaar. Zo ook bij deze site over gezond leven. Het doel van het verspreiden van deze informatie is geld verdienen voor elke ‘klik’.

Misinformatie gaat om misleidende informatie die gemaakt is zonder die kwaadwillende bedoeling. De verspreider weet niet dat de informatie niet klopt.

  • Voorbeeld: Na de aanslag in oktober 2020 in Parijs doken er op X verschillende foto’s op, waarop het leek dat ze na de aanslag waren genomen. Na een onderzoek van Pointer bleek dat de foto’s die gedeeld werden niets met de aanslag te maken hadden. De mensen die de foto retweetten, geloofden dat de foto’s waren genomen naar de aanslag. Zij hadden dus geen kwade bedoeling bij het delen, maar verspreidden onbedoeld wel onjuiste informatie.

Malinformatie is correcte informatie, die wordt verspreid met als doel om een land, organisatie of persoon te beschadigen.

  • Voorbeeld: Nikki de Jager (ook bekend als Nikki Tutorials) kwam in 2020 naar buiten als transgender. In het begin van haar video (en vanaf 13:37 nogmaals) vertelt ze dat ze onder druk gezet was om deze informatie te delen met anderen. Ook in het artikel van RTL-nieuws wordt gesproken van de chantage. Het delen van persoonlijke informatie over iemand die schadelijk is voor die persoon is een voorbeeld van malinformatie.

Uitvoering - 30 min.

Terugkijken - 5 min.

Info leermiddel

Wat is desinformatie, misinformatie en malinformatie? In deze les leer je de verschillen.

Publicatiedatum:

16 juni 2021

Laatst bijgewerkt:

05 november 2025

Type:

Niveau:

Thema:

Tijdsduur:

Groepsgrootte:

Taxonomie van Bloom:

On / Offline:

Rollen:

Type video:

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid en vallen onder de licentie Creative Commons CC BY-NC-SA 4.0

Info leermateriaal

Wat is desinformatie, misinformatie en malinformatie? In deze les leer je de verschillen.

Publicatiedatum

16 juni 2021

Laatst bijgewerkt

05 november 2025

Type

Niveau

Thema

Tijdsduur

Groepsgrootte

Taxonomie van Bloom

On / Offline

Zes rollen van de docent

Type video

Dit is open leermateriaal van het Practoraat Mediawijsheid & Burgerschap en vallen onder de licentie Creative Commons BY-NC-SA 4.0

Gerelateerd materiaal:

Kennisbank bouwen

Een effectieve kennisbank ondersteunt studenten om met duidelijke materialen en structuur zelfstandiger en in eigen tempo te leren.

Telefoonfuik

Dit werkboek (met bijbehorende docentenhandleiding) is ontworpen als instrument om het telefoongebruik van studenten inzichtelijk te maken. Door middel van gerichte opdrachten en reflectievragen analyseren studenten hun eigen gedrag.

Programmeren met ChatGPT

Deze uitwerking toont hoe ChatGPT is gebruikt om te leren programmeren, met als resultaat een bronvermeldinggenerator die studenten automatisch helpt bij het correct vermelden van bronnen.