Interactieve gids - Ai veilig en verantwoord inzetten

Interactieve gids – Ai veilig en verantwoord inzetten

De docenten van het Practoraat Mediawijsheid doen praktijkgericht onderzoek om nieuwe ideeën uit te proberen en kennis op te doen om de onderwijspraktijk te verbeteren. Anja Koelstra van het Mediacollege Amsterdam onderzocht hoe AI op een veilige en toekomstgerichte manier kan worden ingezet binnen het onderwijs. Als onderdeel van dit onderzoek ontwikkelde ze een interactieve gids die helpt bij het maken van keuzes rondom een veilige AI-chatomgeving en inzicht geeft in geschikte platforms en toepassingen.

Bekijk interactieve gids

Wat was de aanleiding van je onderzoek?

AI-tools zoals ChatGPT worden steeds vaker ingezet in het onderwijs. Ik wilde onderzoeken hoe je deze technologie op een veilige én toegankelijke manier kunt implementeren binnen het Mediacollege. De directe aanleiding was het idee om een AI-chatbot, zoals de lesplanner, in te zetten als ondersteuning voor docenten.

In welke context vond je onderzoek plaats (les, klas, team, school breed)?

Mijn onderzoek vond schoolbreed plaats, met de focus op toepassingen die docenten én studenten kunnen gebruiken. Ik heb hierbij vooral gekeken naar hoe een AI-tool als chatbot geïntegreerd kan worden in bestaande systemen zoals Teams of Simulise, maar ook breder binnen een veilige AI-chatomgeving van het Mediacollege.

Wat wilde je te weten komen?

Op welke manier je een AI-chatbot veilig kunt inzetten binnen een onderwijsinstelling zoals Mediacollege.
Welke keuzes andere onderwijsinstellingen maken op het gebied van AI-tools en veilige chatomgevingen.
Of platforms en software (zoals Teams, Simulise of een eigen AI-omgeving) geschikt zijn voor een veilige en toegankelijke integratie.
Hoe je een AI-tool of chatbot technisch en praktisch kunt implementeren binnen een bestaande schoolstructuur.

Mijn onderzoek richtte zich dus vooral op het verkennen van de mogelijkheden, voorbeelden uit de praktijk en de technische haalbaarheid binnen het Mediacollege.

Wat wilde je opleveren?

Ik heb een interactieve gids ontwikkeld waarin ik mijn onderzoek en inzichten op een toegankelijke manier in kaart breng. Deze gids helpt bij het maken van keuzes rondom een veilige AI-chatomgeving in het onderwijs en laat zien welke platforms en toepassingen je kunt overwegen.

Daarnaast heb ik een mock-up van een AI-chatomgeving gemaakt als voorbeeld. Daarin kun je bijvoorbeeld een lesplanner aanklikken of een vraag stellen, waarna je een voorbeeldantwoord krijgt. Het is bedoeld om te laten zien hoe zo’n toepassing eruit kan zien binnen het Mediacollege en dient als inspiratie, niet als volledig werkende oplossing. Met dit onderzoek wil ik docenten, onderwijskundigen, beleidsmakers én de ICT-afdeling bewust maken van de kansen en risico’s van AI in het onderwijs. Het doel is om praktische handvatten te bieden waarmee het Mediacollege op een veilige en toekomstgerichte manier AI kan inzetten in het onderwijs.

Hoe heb je je onderzoek aangepakt (informatie vinden, experts bevragen, etc.)?

Voor mijn onderzoek ben ik in gesprek gegaan met veel mensen uit de praktijk en heb ik informatie verzameld uit verschillende bronnen. Zo heb ik wekelijks overleg gehad met mijn collega’s van de AI-werkgroep en het practoraat Mediawijsheid van het Mediacollege. Ook heb ik regelmatig adviezen opgevraagd bij IT-specialisten van hogescholen en universiteiten, Microsoft-specialisten en projectleiders van verschillende innovatieteams. Daarnaast sprak ik met een Microsoft Azure MVP en met specialisten van clouddienstverleners zoals The Factory, om meer inzicht te krijgen in de technische kant van een veilige AI-omgeving. Hun kennis en ervaring hebben een grote invloed gehad op de richting van mijn onderzoek.

Verder heb ik veel gelezen, waaronder publicaties van SURF, Kennisnet en NPuls. Een inspirerend praktijkvoorbeeld vond ik het artikel van Marie de Groot: “ChatGPT mag niet, Copilot wil ik. Wat nu?”. Ook heb ik technische documentatie van OpenAI, Microsoft Teams en Simulise bestudeerd, met extra aandacht voor de EU AI Act, die belangrijke verplichtingen oplegt aan het verantwoord gebruik van AI.

Mijn aanpak was een combinatie van literatuuronderzoek, praktijkvoorbeelden en gesprekken met mensen uit het onderwijs en de technische/ ICT wereld. Zo kreeg ik een duidelijk beeld van de kansen, risico’s en technische mogelijkheden voor een veilige inzet van AI in het onderwijs.

Waar liep je tegenaan?

De grootste uitdaging was, en is nog steeds, het creëren van een veilige en verantwoorde omgeving voor AI-gebruik binnen het onderwijs. Er bestaan nog maar weinig duidelijke richtlijnen die specifiek gericht zijn op het mbo, waardoor veel keuzes nu nog bij de onderwijsinstellingen zelf liggen. Vooral privacy en gegevensbescherming zijn daarbij belangrijke aandachtspunten.

Daarnaast bleek de technische implementatie van AI in bestaande systemen, zoals Microsoft Teams of Simulise, complexer dan verwacht. Het vraagt om goede afstemming tussen onderwijs, ICT en management om AI op een veilige manier te integreren in de dagelijkse praktijk.

Wat gaf je energie?

Ik kreeg veel energie van het onderzoeken en samenbrengen van alle inzichten in de interactieve gids. Het gaf voldoening om een concreet 10-stappenplan te ontwikkelen voor een veilige AI-omgeving, waarin ook een chatbot (mock-up) is opgenomen die de mogelijkheden laat zien. Het was mooi om te merken dat collega’s enthousiast reageerden en het potentieel van AI in het onderwijs herkennen. De AI-chatomgeving laat zien wat er nu al mogelijk is en hoe we als onderwijsinstelling stap voor stap kunnen toewerken naar een veilige en verantwoorde inzet van AI.

Het motiveerde mij om iets te maken dat niet alleen technisch interessant is, maar vooral nú relevant en praktisch bruikbaar is voor het onderwijs. Juist omdat AI zich zo snel ontwikkelt, is het belangrijk om nu al stappen te zetten en richting te geven aan hoe we hier als onderwijsinstelling verantwoord mee omgaan.

Wat hebben andere docenten aan je onderzoek?

Docenten krijgen met mijn onderzoek inzicht in hoe ze AI op een veilige en verantwoorde manier kunnen inzetten binnen het onderwijs. De interactieve gids biedt praktische handvatten en een stappenplan waarmee teams, docenten en onderwijskundigen zelf kunnen ontdekken welke AI-oplossingen passen bij hun onderwijspraktijk. Het helpt hen niet alleen om met AI-tools te experimenteren, maar vooral om kritisch te kijken naar belangrijke thema’s zoals privacy, veiligheid en gebruiksgemak voor studenten.

Daarnaast laat de mock-up van de AI-chatomgeving zien hoe AI concreet toegepast kan worden in het onderwijs. Het is bedoeld als inspiratie en om bewustwording te creëren bij teams, docenten en de ICT-afdeling, zodat zij samen kunnen toewerken naar een veilige AI-omgeving binnen het Mediacollege. Dit is extra belangrijk met het oog op de EU AI Act, waarvan de regels vanaf 2026 gaan gelden.

Zo biedt het onderzoek een startpunt voor Mediacollege en andere onderwijsinstellingen die niet alleen willen innoveren, maar dit hopelijk ook op een veilige, bewuste en toekomstbestendige manier willen doen.