• Informatie vinden
• Reflecteren op mediagebruik
• Discussiëren over media

• Informatiezoekvaardigheden;
• Leesmotivatie – Leesdidactiek;
• Eigen regie in leren.

De studenten kunnen hun keuze voor een boekfragment toelichten op basis van hun persoonlijke interesse, voorkennis en de gebruikte presentatiepagina’s.

Een keuze voor het SALEBO- of SOLEBO-traject en een definitieve keuze voor een boekfragment.

Deze lessenserie is gebaseerd op principes van samenwerkend en coöperatief leren (Kerpel, 2024). Door het leesproject SALEBO en SOLEBO leren studenten actief met elkaar via positieve wederzijdse afhankelijkheid, individuele aanspreekbaarheid, gelijke deelname en simultane interactie. Binnen het samen lezen en doorgronden van teksten ligt de nadruk op gedeeld tekstbegrip (Kuiken, F., Moeken, N. en Welie, C., 2016).

Tegelijkertijd stimuleert de lessenserie mediawijsheid door studenten mediawijze elementen als digitaal bewustzijn, mediaconsumptie, bronbetrouwbaarheid en online be nvloeding te laten herkennen en duiden in boekfragmenten. Deze aanpak sluit aan bij de kwaliteitscriteria voor effectief begrijpend leesonderwijs: kennisrijke teksten, heldere leesdoelen, instructie van strategie en actieve verwerking in betekenisvolle taken (Snel & Kennistafel, z.d.).

De studenten hebben eerdere leeservaringen opgedaan (binnen Nederlands en het onderwijs). Het kan zijn dat er bij eerdere ervaringen niet altijd ruimte was voor eigen keuze of een mediawijze invalshoek. Ook kan het zo zijn dat de leeslijst niet hedendaags en, of zorgvuldig samengesteld was. De bijgevoegde leeslijst tracht dat wel te zijn.

Wees je ervan bewust dat in het algemeen de leesmotivatie onder Nederlandse studenten laag is. Maak gebruik van jouw relatie met de student en koppel continu, waar mogelijk, de verschillende boekfragmenten aan de belevingswereld van de student. Benoem de mogelijkheden die dit project biedt en verwijs naar de video’s die te bekijken zijn. Wakker de leesmotivatie aan.

Tip: Het is essentieel dat de docent de student stimuleert om zich in meerdere presentatiepagina’s te verdiepen. Neem de tijd voor dit proces. Laat je als docent niet opjagen door tijd, neem de tijd voor het gehele project. Een overhaaste of ondoordachte keuze heeft een negatief effect op de leesmotivatie van een student. De student is eigenaar van dit leesproject.

Mogelijke lesopener (of kies een eigen fragment): neem een fysiek exemplaar mee van Auxiety (2020), geschreven door Dieuwertje Heuvelings. Vertel dat het boek gaat over een selfmade rapper Amir, die bekendstaat onder de naam Strijder. In het boek deelt Strijder een snippet van zijn nieuwste track.

‘Daarin maakt hij duidelijk dat hij geen homo’s als fan wil. Dat wordt hem niet in dank afgenomen! Op social media wordt hij bedreigd en boekingen worden gecanceld. En als hij in een talkshow op tv de zaak probeert recht te zetten, mislukt dat totaal.’ – Lezen voor de lijst

Strijder gaat door een moeilijke tijd heen en gebruikt verdovende middelen als lean. Creatieveling Lemuël de Graav voelde zich geïnspireerd door het boek en maakte de video Amir of Strijder voor Auxiety van Club Lees (VPRO).
Speel klassikaal het fragment af voor de klas. Nadat het fragment is afgelopen, kan je de volgende vragen stellen:

• Wat voor rol speelt jouw telefoon in moeilijke tijden?
• Welke invloed heeft sociale media op jou wanneer jij je niet goed voelt?
• Hoe communiceer jij online of via de telefoon wanneer jij je niet goed voelt?
• Wat doe je als jij je niet goed voelt en je wordt gebeld of geappt, vertel eens?

Je kan dit klassikaal bespreken. Een andere mogelijkheid is om de vragen verspreid in het klaslokaal te leggen (één vraag per A3-vel). Terwijl de studenten met elkaar het gesprek aangaan over de vraag in hun midden, kunnen ze in steekwoorden de input opschrijven.

Heb je uitgebreid de tijd? Dan kan je de vellen laten rouleren, totdat elke groep elke vraag heeft gehad. Bespreek kort klassikaal na. Wees je ervan bewust dat de studenten al met elkaar hebben gesproken, perspectiefwisseling heeft al plaatsgevonden.

Tot slot, maak de koppeling duidelijk tussen het boek en een mediawijze invalshoek en schakel door naar de introductie van het leesproject SALEBO en SOLEBO.

Instructie

De studenten maken kennis met het leesproject SALEBO en SOLEBO. Neem plenair de hand-out door. Laat studenten voorlezen. Ga na of iedere student de verschillende fases begrijpt.

Opdracht: Tekst selecteren & Samenwerkend lezen

• Stap 1: Studenten gaan voor zichzelf na of ze voor het SALEBO- of SOLEBO-traject gaan (zie uitleg hieronder).

• Stap 2: Studenten geven aan de docent door voor welk traject ze kiezen. Als docent noteer je dit.

• Stap 3: Elke student bekijkt minimaal drie presentatiepagina’s, wijs de studenten op de hyperlinks naar media.

• Stap 4: De student maakt een definitieve keuze voor een boekfragment en motiveert kort de keuze.

  • Laat de student de motivatie opschrijven op een exit-ticket, bestaande uit drie activerende vragen

Leesroutes

Optie SALEBO — Samenwerkend lezen in het beroepsonderwijs. Je vormt een duo of drietal en kiest samen één boekfragment. Deze lezen jullie gezamenlijk. Verdeel jullie rollen, ieder krijgt een eigen taak. Jullie zijn vrij om van rollen te rouleren.

Optie SOLEBO — Solo lezen in het beroepsonderwijs. Je kiest zelfstandig één boekfragment en leest deze individueel. Jij neemt de rol aan van meubelmaker.

Rollen
Rol | Projectleider
Leestaken

• Stel voor hoe jullie het lezen aanpakken (hardop lezen, om de beurt of in stilte)
• Vat na elke alinea of bladzijde kort samen wat er gebeurt of gezegd wordt
• Controleer regelmatig of iedereen het begrepen heeft
• Herinner de groep eraan om onbekende of opvallende woorden te noteren en te bespreken
• Noteer zinnen die je raken, verwarren of interesseren
• Maak tijdens het lezen aantekeningen: wat valt je op? Waar moet je aan denken?
• Bespreek na afloop wat jij uit de tekst haalt

Rol | Werkvoorbereider
Leestaken

• Lees de titel en voorspel waar de tekst over gaat
• Let tijdens het lezen op onbekende of opvallende woorden — schrijf deze op
• Noteer zinnen die je raken, verwarren of interesseren
• Maak tijdens het lezen aantekeningen: wat valt je op? Waar moet je aan denken?
• Bespreek na afloop wat jij uit de tekst haalt
   

Rol | Meubelmaker
Leestaken

• Lees hardop of in stilte de tekst
• Noteer zinnen die je raken, verwarren of interesseren
• Maak tijdens het lezen aantekeningen: wat valt je op? Waar moet je aan denken?
• Na afloop bedenk je wat jij uit de tekst haal

Bespreek plenair hoe de les is ervaren. Geef drie studenten de beurt. Elke student geeft antwoord op één vraag van de exit-ticket.

Tip: mocht je hier niet genoeg tijd voor hebben, kun je de exit-tickets ook laten bespreken in twee-, drie- of viertallen.